Het paard staat in Europa

1 · De impuls en mijn vergissing

Op 17 oktober 2026 zag ik de eerste beelden uit Frankrijk. Rook boven de straten, brandende auto's, traangas, ingeslagen etalages. Daarbij het getal dat meteen in de feed opdook: honderdduizenden op straat, in bijna negentig steden. Mijn eerste gedachte kwam snel. Hij was helder. En hij was fout. Mijn tweede gedachte was erger, en daar kom ik nog op terug.

Ik dacht: Palestina. Gaza. De oorlog die al drie jaar de debatten in Europa vergiftigt. Ik dacht aan leuzen, aan vlaggen, aan de gebruikelijke beelden. De post had ik in mijn hoofd al klaar: Europa brandt, omdat het conflict in het Midden-Oosten nu ook bij ons op straat staat.

Toen heb ik het nagecheckt.

Het Franse ministerie van Binnenlandse Zaken telde zo'n 550.000 mensen, van wie ongeveer 110.000 in Parijs ^[1]. De aanleiding was niet Gaza. Het ging om scholen, om het lerarentekort, om prijzen, om bezuinigingen. Om mensen die voelen dat hun eigen land onder hun voeten wegglijdt.

Daar zat ik fout.

Maar mijn vergissing kwam niet uit het niets. Ze kwam uit een feed die woede sneller levert dan samenhang. En precies daar begint het eigenlijke verhaal. Het ging om scholen. Aan het eind brandde er een stadhuis.

2 · Wat er gebeurd is – en hoe een protest gekaapt wordt

Eerst even dit, dan is het van tafel: ja, Frankrijk heeft een protestcultuur. Gele hesjes, pensioenhervorming, de banlieues in 2005 en 2023 – we hebben daar al het nodige gezien. En ook nu zullen veel Fransen eerder de staat de schuld geven dan de mensen die op straat stonden. Dat is mijn indruk, peilingen van na 17 oktober zijn er nog niet.

Maar dit heeft een nieuwe dimensie. En ik denk dat het kantelt. De dynamiek verandert, niet alleen in Frankrijk. Kijk naar Duitsland: de AfD in Saksen-Anhalt op 43,8 procent ^[13]. Kijk naar Italië: Giorgia Meloni regeert sinds 2022. En kijk naar Frankrijk zelf: Marine Le Pen is sinds de uitspraak in hoger beroep van juli 2026 weer verkiesbaar, de presidentsverkiezingen zijn in april en mei 2027 ^[54]. Al een jaar geleden zagen peilingen haar kroonprins Jordan Bardella in elk geteste duel in de tweede ronde winnen, met 53 tot 74 procent ^[55]. Als ik nu een voorspelling moest doen, gewoon om hem eens in de ruimte te gooien: Le Pen rond de 60 procent. Dat is geen getal uit een peiling. Dat is mijn onderbuikgevoel na dit weekend.

Wat daarna kwam, had niets meer met scholen te maken. Tot 19 oktober werden zo'n 2.400 mensen opgepakt, raakten bijna 1.000 agenten en andere veiligheidskrachten gewond ^[1]. In Limoges brandde het stadhuis uit. Er kwam iemand om het leven. President Macron sprak van relschoppers die "de Republiek omver wilden werpen". Premier Lecornu en zijn regering gaven ultralinks en criminelen de schuld ^[1]. LFI-oprichter Jean-Luc Mélenchon draaide het om: de schuld lag alleen bij de regering ^[1].

Eerlijk is eerlijk, ook dit hoort erbij: minister van Binnenlandse Zaken Nuñez had kort daarvoor in de Senaat 36 onderzoeken toegegeven naar vermeend politiegeweld bij scholierenprotesten ^[2]. De grote meerderheid op straat was vreedzaam. Die wilde betere scholen en een betaalbaar leven, verder niets.

En toch is een protest niet automatisch van de mensen die het dragen.

Het mechanisme werkt zo: een echte zorg brengt mensen op straat. De massa brengt aandacht. De aandacht bouwt een podium. En op dat podium klimt een kleine, goed voorbereide minderheid die niets met scholen en prijzen te maken heeft. Die wil confrontatie. Een eigen zaak heeft ze daarvoor niet nodig. Ze neemt er gewoon een.

En die minderheid is geen toeval. Mijn mening: we zien hier een onheilige alliantie. Aan de ene kant extreemlinks dat bereid is tot geweld en de staat als vijand ziet. Aan de andere kant islamisten, die een flinke portie jodenhaat meebrengen en minachting voor alles wat niet bij hun waarden past. En als kers op de taart: een gebrek aan respect voor politie, buren en gemeenschap dat geen grens meer kent. Daarnaast staan degenen die wegkijken en het geheel nog steeds "protest" noemen. Hoe die alliantie werkt, laat ik verderop zien.

En wie zijn die "criminelen" waar de regering het over heeft? Dat zegt bijna niemand hardop. Ik heb het opgezocht. Bij de rellen van 2023 was bijna vier op de vijf veroordeelden Frans, driekwart in Frankrijk geboren, de meesten jonge mannen onder de 25 uit de voorsteden. Minder dan acht procent noemde de dood van Nahel als reden. De meesten deden mee omdat het kon – uit gelegenheid, groepsdruk, adrenaline ^[19]. Voor oktober 2026 schetst de politie hetzelfde beeld: jonge mannen uit probleemwijken die de situatie gebruiken om te plunderen, daarnaast ultralinks en het Black Bloc ^[20].

En dan zit er nog een derde passagier in het paard. Een die geen politiek en geen religie nodig heeft. Hij wil alleen meenemen. Op 17 oktober en in de nacht erna werd op de Parijse Avenue Montaigne de boetiek van Céline volledig verwoest, bij Louis Vuitton gingen de ruiten aan diggelen, ook Dior, Burberry en Kenzo werden aangevallen. In Bordeaux werd Louis Vuitton geplunderd, in Lyon brandde Hugo Boss. Verslaggevers van AFP zagen groepen gemaskerde jongeren met tassen vol luxegoed. In totaal werden volgens de regering zo'n 3.000 winkels beschadigd of geplunderd, de detailhandel spreekt van enkele honderden miljoenen euro's schade ^[47]. Een vakbondsman van de politie noemde het "gelegenheidsplunderaars" ^[20].

Voor betere scholen gooit niemand de ruit bij Louis Vuitton in. Hier wordt een protest gekaapt om zich te verrijken. En nu zeg ik hoe ik het zie. Dat waren geen toevallige plunderaars. Die zijn georganiseerd en wachten alleen op een kans. Ze komen snel, nemen mee wat duur is en verdwijnen weer naar de voorsteden. En achteraf laten ze hun buit trots zien op sociale media. Dat is niet alleen mijn indruk: betrokkenen filmden zichzelf tijdens het plunderen, de video's gingen rond met miljoenen views. Via de locatiefunctie van Snapchat en Instagram oriënteerde men zich, via privéberichten werd doorgegeven waar de politie stond. Een Franse senator vatte de logica samen: "Als je jezelf niet filmt, is het de moeite niet waard" ^[56]. Een deel van de buit dook daarna te koop op bij Vinted en Leboncoin ^[57].

Wat daarbij opvalt, en helaas moet ook dat gezegd worden: het zijn meestal jongeren en jongvolwassenen met een migratieachtergrond. Dat zie ik in de video's, dat past bij wat de politie zegt over jonge mannen uit de probleemwijken, en bij de cijfers van 2023 ^[19][20]. Een officieel cijfer daarover is er niet en komt er in Frankrijk ook niet, dat heb ik hierboven uitgelegd. Daarom staat het hier als wat het is: mijn waarneming.

Dat zijn geen gasten. Dat zijn vaak kinderen en kleinkinderen van mensen die decennia geleden kwamen. In Europa geboren, nooit aangekomen. Dat is geen probleem van de grens. Dat is een falen van de integratie, over generaties heen.

En nu mijn vermoeden, uitdrukkelijk als vermoeden: ik ga ervan uit dat hier veel door elkaar loopt en dat een groot deel van degenen die kapen, plunderen en vernielen een migratieachtergrond heeft. Bewijzen kan ik dat niet. En ik denk ook niet dat iemand het ooit zal bewijzen. Frankrijk houdt principieel geen statistieken bij naar etnische afkomst. Toegestaan zijn hooguit omwegen, zoals de vraag waar de ouders geboren zijn – en zulke gegevens publiceert niemand bij arrestaties ^[21]. Wie in de derde generatie een Frans paspoort heeft, komt in geen enkel cijfer als migrant voor. Precies dat is de ongemakkelijke waarheid: de beelden zijn er, in Parijs, in Brussel, in Berlijn, in veel grote steden van Europa. Maar niemand telt, niemand laat het zien, en bijna niemand spreekt het hardop uit. En over wat niet geteld wordt, kun je makkelijk zwijgen. Ik zou me graag vergissen. Dan moeten ze de cijfers maar op tafel leggen.

's Ochtends herinnert het land zich scholieren, gezinnen, vakbondsmensen. 's Avonds alleen nog molotovcocktails en gemaskerden. De dag erna kent niemand meer de eisen van de meerderheid – alleen het geweld van de minderheid.

Wie kaapt, hoeft niet te winnen. Het is genoeg als niemand nog onderscheid kan maken tussen een zaak en een aanval.

De Grieken kwamen niet over de muur. Ze lieten zich naar binnen dragen, verstopt in een geschenk. Zo werkt kapen: je komt binnen in de buik van andermans zaak. Het paard van Troje is daarbij niet de mens die protesteert, en ook niet degene die naar Europa komt. Het is de ideologie die zich erin verstopt – en de extremisten die haar naar binnen dragen.

En dat is een Europees beeld. Hetzelfde weekend gingen ook in Milaan en andere steden in Noord-Italië duizenden de straat op, tegen oorlogen en de stijgende kosten van levensonderhoud ^[3]. Andere landen, vergelijkbare woede. En wie goed kijkt, herkent het patroon ook bij ons in Duitsland.

3 · De onheilige alliantie

Op dezelfde demonstraties, in dezelfde kanalen, met dezelfde vijandbeelden ontmoeten elkaar groepen die elkaar anders niets te zeggen zouden hebben.

Het jaarverslag 2025 van de Duitse binnenlandse inlichtingendienst (Verfassungsschutz) beschrijft dat islamisten en linksextremisten op dezelfde pro-Palestijnse demonstraties opduiken. Seculiere pro-Palestijnse extremisten fungeren daarbij als "scharnier" tussen beide kampen ^[4]. De Berlijnse Senaat (de deelstaatregering) noemt het "strategische convergentie zonder ideologische fusie": geen gedeeld wereldbeeld, wel een gedeelde vijand – politie en staat ^[5].

Europol gaat nog een stap verder: antisemitisme zou het verbindende narratief zijn ^[6].

Daarmee wordt niet iedereen bedoeld die kritiek heeft op de Israëlische regering. Dat zou goedkoop zijn. Bedoeld wordt het punt waarop Israël geen staat meer is, maar een zondebok. Waar joden in Berlijn of Parijs moeten opdraaien voor de politiek in Jeruzalem. Waar geweld tegen joden ineens "verzet" heet. Daar houdt protest op. Daar begint haat.

En hier komt mijn tweede gedachte van 17 oktober. Ik zeg hem eerlijk, ook al doet hij pijn: als ik zie dat synagogen in Europa door de politie bewaakt moeten worden, dat joods leven zich achter dranghekken afspeelt, dan denk ik aan 9 november 1938. Aan de Kristallnacht (Reichspogromnacht). En ik ben bang voor het antwoord als ik een van de laatste nog levende Holocaust-overlevenden zou vragen of het toen zo begonnen is.

Ik weet hoe zwaar deze vergelijking weegt. Daarom wil ik hem zuiver maken. In 1938 stond de staat aan de kant van de daders. SA en Hitlerjugend vernielden 1.406 synagogen en gebedsruimtes, waarvan er 191 in vlammen opgingen. Zo'n 30.000 joodse mannen werden naar concentratiekampen weggevoerd, meer dan 1.500 mensen stierven aan de gevolgen ^[45]. Vandaag beschermt de staat joods leven, en dat is het beslissende verschil. Maar in 2025 telde het meldpunt RIAS in Duitsland 8.725 antisemitische incidenten, bijna 24 per dag, waaronder 178 aanvallen ^[46]. Normaal is dat niet.

En van wie komt die haat vandaag? Bij meer dan de helft van de incidenten weet men het niet. Bij de overige zo'n 3.700 die RIAS kon toewijzen, kwamen er in 2025 bijna 2.000 uit het anti-Israëlische activisme, zo'n 500 uit de links-anti-imperialistische hoek en zo'n 170 uit de islamistische. Uit de extreemrechtse hoek kwamen er zo'n 800 ^[46]. Bij de strafbare feiten telt de politie inmiddels bijna elke tweede antisemitische daad als Israël-gerelateerd ^[32]. Dat betekent: de jodenhaat van rechts is niet verdwenen, hij is zelfs gestegen. Maar hij is niet meer de grootste. De grootste komt vandaag uit het anti-Israëlische activisme en zijn bondgenoten – uit de hoek die zichzelf voor de moreel zuivere houdt.

Niet gelijkstellen. Maar ook niet wegkijken. De vraag is niet of het al 1938 is. De vraag is wie er vandaag aan de kant van de joden staat. En wie zwijgt.

Mijn mening: deze alliantie leeft van wrok, niet van overtuiging. De een brengt de haat mee, diep geworteld, als narratief dat hij wil doordrukken. De ander levert het podium en de verontwaardiging. En uiteindelijk lopen ze allebei onder hetzelfde spandoek: tegen "het systeem".

En nu een beetje sarcasme, want anders word je wanhopig. Stel je voor dat de alliantie een groepsreis boekt. Voorop het antifa-blok met rode vlaggen, daarachter "Queers for Palestine" met regenboog en glitter. Allemaal samen op solidariteitsbezoek bij degenen wier leuzen ze in Berlijn zo dapper meeroepen. Eerste halte Gaza: seks tussen mannen is daar strafbaar, tot tien jaar cel ^[22]. Door naar Teheran: daar staat er de doodstraf op, en die wordt ook voltrokken ^[23]. En het communistische deel van het reisgezelschap zou vooraf even moeten nalezen wat de Islamitische Republiek in 1988 met haar linkse gevangenen deed, toen ze die niet meer nodig had ^[24]. Het zou een circus zonder weerga zijn. Alleen zou in dit circus niemand lachen. Het waardevolste stuk in de bagage zou het retourticket zijn.

Serieus: precies dat maakt deze alliantie zo grotesk. De ene groep marcheert voor degenen die haar als eerste zouden vervolgen. Een vrijheid die je alleen hier in Europa hebt, verdedig je niet door haar vijanden toe te juichen.

En Die Linke? Die heeft verzuimd zich duidelijk af te bakenen. Hoe diep de breuk gaat, bleek in oktober 2024: Klaus Lederer, Elke Breitenbach, Carsten Schatz, Sebastian Schlüsselburg en Sebastian Scheel stapten uit de Berlijnse Linke – na ruzie over hoe de partij met antisemitisme omging ^[7]. Dat waren geen achterbankers. Dat waren oud-senatoren (oud-deelstaatministers) en de jarenlange fractievoorzitter. Als je eigen mensen vertrekken omdat de partij geen duidelijke lijn vindt, dan is dat geen bedrijfsongeval. Dan is dat een verzuim.

En dat dit geen oud verhaal is, bleek op de avond van de Berlijnse verkiezingen op 20 september 2026. Op het verkiezingsfeest van Die Linke in Neukölln stond Issa Remmo, een bekend leidend lid van een van de grote Berlijnse clans. De partij zegt dat hij niet uitgenodigd was, dat het feest openbaar was en dat er "geen politieke of persoonlijke banden" zijn ^[48]. Goed. Maar hij was niet de enige. Volgens de Tagesspiegel waren er ook twee mannen van een andere clan, die kandidaten interviewden. Een activist die optreedt voor het PFLP – in de EU op de lijst van terroristische organisaties – poseerde met Bondsdaglid Ferat Koçak van Die Linke. Het pas gekozen deelraadslid Basem Said uit Neukölln had op de verkiezingsdag een oproep tot een "verkiezingsintifada" gedeeld. En Koçak moet zijn fractie inmiddels vragen beantwoorden over zijn contacten met de Remmo-clan ^[49].

Een clanbaas op een openbaar feest is nog geen bondgenootschap. Maar als op één enkele avond clanleden, een PFLP-activist en een oproep tot "intifada" samenkomen en de partij achteraf verklaart dat ze van niets wist, dan is dat precies het verzuim waar ik het over heb. En dan is er een cordon sanitaire (Brandmauer) naar links nodig, en niet alleen op papier.

Eerlijk blijft eerlijk: ook dit hoort bij Die Linke. Dat juist deze mensen opgestaan zijn.

Wie de haat meebrengt, heeft een naam. Die moeten we mogen uitspreken, zonder miljoenen anderen erbij te bedoelen.

4 · Islamisme is geen islam – maar het is echt

Eerst het belangrijkste: islam is geen islamisme. Het overgrote deel van de moslims in Europa leeft vreedzaam. Ze werken, voeden kinderen op, bidden, vieren, maken ruzie, houden van elkaar – en willen wat we allemaal willen: veiligheid, respect, een toekomst.

Maar islamisme bestaat. En het is geen verzinsel van rechtse bangmakerij.

De Verfassungsschutz schat het islamistische potentieel in Duitsland voor 2025 op 28.645 mensen. Van hen gelden er 9.110 als gewelddadig georiënteerd. De grootste stroming is het salafisme, met 11.200 personen ^[8]. In Berlijn groeide de scene tot 2.590, vooral door salafisten ^[9].

Dat zijn geen 28.000 terroristen en geen veroordeelden. Het zijn mensen die de Verfassungsschutz aan extremistische stromingen toerekent. Maar achter het getal staat een ideologie die democratie, gelijkwaardigheid, godsdienstvrijheid en het bestaansrecht van Israël afwijst.

Hoe dodelijk die ideologie is, laat de lange termijn zien. Sinds 2006 telt Europol terroristische aanslagen in de EU. Van 2006 tot 2025 waren er 218 jihadistisch. Ze hebben minstens 414 mensen gedood – bijna negen op de tien van alle terreurdoden in de EU in die twintig jaar. Ter vergelijking: extreemlinksen en anarchisten pleegden in dezelfde periode 499 aanslagen, met tien doden. Extreemrechts 50, met twaalf doden ^[50]. Parijs, Brussel, Nice, Berlijn. De lijst van steden is een kaart van Europa.

En de Berlijnse Verfassungsschutz zegt iets wat velen niet willen horen: online propaganda is de "centrale aanjager van radicalisering" geworden, vooral bij jongeren ^[9]. De predikers zitten vandaag niet meer alleen in de achterkamer. Ze zitten in de feed. Met korte video's, met verontwaardiging, met simpele antwoorden op moeilijke vragen.

Mijn mening: het komt in golven. Eerst de velen die aankomen, integreren, zich vrijmaken. Dan groeit de haat, zachtjes – online, op het schoolplein, in besloten groepen. Niet bij iedereen. Niet eens bij de meesten. Maar bij genoeg mensen om het bij de naam te noemen.

Daarom: nultolerantie voor de ideologie. En het gaat daarbij niet alleen om joden. Het gaat om christenen – denk aan de priester Jacques Hamel, die in 2016 in Saint-Étienne-du-Rouvray bij het altaar werd vermoord, of aan de drie mensen die in 2020 in de basiliek Notre-Dame in Nice omkwamen ^[58]. Het gaat om vrouwen die zelf willen beslissen hoe ze leven. Om homoseksuelen. Om afvalligen. Om iedereen die niet gelooft wat de islamisten geloven. Het gaat om wat we westerse waarden noemen: vrijheid, gelijkwaardigheid, het recht om anders te zijn.

En het gaat om nog iets wat zelden gezegd wordt. Om de misleiden. Om de jongeren die ingepalmd en vergiftigd zijn. Velen van hen spreken geen Arabisch, hebben de Koran nooit zelf gelezen en zijn afhankelijk van iemand die hun uitlegt wat erin staat. En precies daar staan de haatpredikers klaar en leiden hen zogenaamd met de woorden van Allah. Pardon: ze verleiden hen. Toen in 2016 duizenden aanmeldformulieren van "Islamitische Staat" naar buiten kwamen, stond zo'n 70 procent van de buitenlandse rekruten daarin geregistreerd met slechts "basiskennis" van het islamitisch recht. Vijf procent gold als gevorderd ^[59]. De meesten wisten dus nauwelijks iets van de religie waarvoor ze zogenaamd wilden vechten.

Ik ben bereid ook hen slachtoffers te noemen. Verdwaalde schapen. Dat praat geen enkele daad goed. Wie toeslaat, wie moordt, draagt de verantwoordelijkheid, helemaal alleen. Maar wie alleen de daders bestrijdt en de herders met rust laat, krijgt elk jaar nieuwe kuddes.

Nultolerantie dus voor de ideologie en haar predikers. Niet voor de mensen die geloven.

Tot onze waarden horen het bestaansrecht van Israël en het vreedzaam samenleven van alle religies op één plek. Wie dat bestrijdt, heeft hier niets te winnen.

Wat volgt daaruit? Voor mij een heel eenvoudig principe.

5 · Het gastprincipe – en het eerlijke getal

Wie naar Europa komt, als vluchteling, als vakkracht of als student, hoort welkom te zijn. Maar welkom betekent niet zonder regels. Wie in een land woont dat hem beschermt, hem onderwijs, zorg, veiligheid en vrijheid geeft, draagt verantwoordelijkheid.

Mijn principe: wie te gast is, gedraagt zich. Wie geweld brengt, verspeelt zijn verblijfsrecht. Niet meer, niet minder.

Daarbij moet je eerlijk blijven, in beide richtingen. De Duitse politiële criminaliteitsstatistiek (Polizeiliche Kriminalstatistik) 2025 laat zien: geweldscriminaliteit is gedaald, met 2,3 procent bij de zaken en 2,6 procent bij de verdachten. Bij immigranten zelfs met 7,2 procent ^[10]. Tegelijk was 42,9 procent van de verdachten van geweldsdelicten geen Duitser ^[10] – bij een bevolkingsaandeel van zo'n 14 miljoen buitenlanders op ruim 83 miljoen inwoners, dus ongeveer een op de zes ^[11].

Dat is een duidelijke oververtegenwoordiging. En die wegpraten helpt niemand.

Ik wilde weten hoe dat getal is opgebouwd, en hoefde daarvoor niet eens te rekenen. De Duitse bondsregering heeft het na een parlementaire vraag zelf uitgesplitst, als belastingcijfer: verdachten van geweld per 100.000 inwoners met dezelfde nationaliteit, 2025 ^[60]:

Syriërs, Irakezen en Afghanen liggen dus zo'n tien keer zo hoog als Duitsers. Dat zijn overwegend islamitisch gekleurde herkomstlanden, en velen kwamen de afgelopen tien jaar als vluchteling. Dat moet je zo mogen zeggen.

Maar dezelfde tabel laat ook zien: Bulgaren, Serviërs en Roemenen, uit overwegend christelijk gekleurde landen, liggen drie tot vijf keer zo hoog als Duitsers. En Turken, uit een islamitisch gekleurd land maar vaak al generaties in Duitsland, liggen lager dan Bulgaren. Religie alleen verklaart het dus niet. Wat de kopgroep verbindt, is eerder iets anders: heel veel jonge mannen, oorlog en vlucht in de bagage, geen zekere status, weinig werk, gemeenschappelijke opvang. Ik vermoed dat religie en ideologie bij een deel daar nog bij komen. Bewijzen kan ik dat met deze statistiek niet – die vraagt niet naar geloof, en dat hoort ze ook niet te doen.

En er horen twee kanttekeningen bij: verdachte betekent niet veroordeeld. En de cijfers zijn niet gecorrigeerd voor leeftijd. Als je alleen jonge Duitse mannen met jonge Syrische mannen zou vergelijken, zou het verschil kleiner zijn. Hoeveel kleiner, weet ik niet. Maar ik denk dat het er nog steeds zou zijn.

Toch: als mensen zonder het paspoort van een EU-land geweld plegen, mag de staat er niet naast blijven staan. Uitzetting en terugsturing zijn geen racistische woorden. Het zijn juridische instrumenten. En hier wordt het interessant. In 2025 werden 22.787 mensen uitgezet. 34.448 uitzettingen mislukten ^[12]. Waaraan? Meestal doordat de persoon niet werd aangetroffen of het verzoek werd ingetrokken. Op verzet van de betrokkenen strandden er maar zo'n 300 ^[12].

Wie hier iets achter zoekt, is natuurlijk een kwaadspreker. Ik beweer: dat is deels georganiseerd. En daar zijn bewijzen voor. Volgens de politievakbond GdP (Gewerkschaft der Polizei) mislukt in Berlijn ongeveer een op de vier geplande uitzettingen, omdat de betrokkenen vooraf gewaarschuwd worden. Activistengroepen analyseren vluchtgegevens, herkennen chartervluchten en verspreiden de data een week van tevoren via sociale media en messengers, onder namen als "Deportation Alarm" ^[61]. Als de politie dan komt, is er niemand meer. Daarbij komt het kerkasiel: in 2025 waren er 1.792 gevallen ^[62]. Ironisch genoeg zijn dat christelijke gemeenten, geen moskeeën. Of ook moskeegemeenschappen of imams mensen voor uitzetting verbergen, heb ik vermoed – een bewijs daarvoor heb ik niet gevonden. Dus schrijf ik het ook niet op als feit.

Maar het ondersteuningssysteem bestaat, en we kunnen het niet wegwensen. Wie stelselmatig het werk saboteert van een instantie dat een rechter heeft bevolen, moet daarvoor ter verantwoording worden geroepen. Volgens de regels van de rechtsstaat. Met duidelijke wetten, niet met verontwaardiging. De Berlijnse CDU wil precies dat: wie uitzettingsdata verspreidt, moet strafbaar kunnen zijn ^[61]. Daar kun je over twisten. Maar dan moet je dat eindelijk ook doen.

De wet is dus niet het probleem. Het probleem is de handhaving.

Wie hier zware misdrijven pleegt, mag er niet op rekenen dat de staat ooit moe wordt. Wie onze grondbeginselen bestrijdt, joden bedreigt, vrouwen onderdrukt of geweld als politiek middel viert, mag niet verwachten dat Duitsland eeuwig stil blijft zitten.

Maar – en dat vind ik belangrijk: Duitse staatsburgers zijn geen gasten. Voor hen geldt het strafrecht, met volle hardheid. Wie het Duitse paspoort heeft, kan niet worden uitgezet, en de Duitse grondwet (Grundgesetz) staat intrekking van het staatsburgerschap alleen binnen heel nauwe grenzen toe. Er bestaan geen tweederangsburgers. Ook niet voor degenen die we niet mogen.

Dit alles beleven de meesten van ons niet op straat. We beleven het in de feed. En de feed heeft zijn eigen regisseurs.

6 · Het tweede paard: de feed

In de dagen na 17 oktober heb ik zelf gezien hoe snel woede een beeld wordt. Door AI gegenereerde foto's van een brandende Eiffeltoren. Carrousels met cijfers die van geen kant klopten. Beweringen die bij het nachecken uit elkaar vielen. En een AI die zonder webzoekfunctie gewoon weigerde, in plaats van te zoeken.

Ik wilde boos posten. Toen heb ik het nagecheckt. De waarheid was anders – en toch verontrustend genoeg.

Het gevaarlijkste aan mijn vergissing was niet eens de vergissing. Het was hoe goed ze voelde. Een helder beeld. Een simpele vijand. Een verhaal dat meteen klopt.

Woede heeft beelden nodig. Sommige worden precies daarvoor gemaakt.

En er is nog iets wat me elke keer weer verbaast, omdat ik nieuws in meerdere talen lees: dezelfde gebeurtenis wordt in elk land anders verteld. Wat in Parijs "ultralinks en criminelen" is, is voor Frans links een regering die alleen schuld heeft. Wat in Milaan een protest is tegen oorlogen en prijzen, komt in Duitsland nauwelijks voor. Sommige carrousels in mijn feed maakten van scholierenprotesten een Palestina-opstand, terwijl Gaza in geen enkele bron voorkwam. Dat is volkomen scheef. En het begint niet pas bij de landsgrens. Wie in Duitsland hetzelfde nieuws leest in een krant uit Beieren en een uit Berlijn, merkt het ook. Een Europa dat niet eens hetzelfde verhaal vertelt over dezelfde avond, kan zich moeilijk samen verdedigen.

Dat Rusland de rellen in Frankrijk heeft aangestuurd, daarvoor heb ik geen bewijs. Dus beweer ik het niet. Dat autoritaire staten desinformatie als wapen inzetten, verdeeldheid versterken en vertrouwen in instituties ondermijnen, is daarentegen allang gedocumenteerd, bijvoorbeeld door de Europese Dienst voor Extern Optreden ^[53]. De hybride oorlog voert Rusland in Oekraïne met tanks en drones. In onze feeds loopt hij via algoritmes, nepbeelden en verontwaardigde carrousels.

Het tweede paard staat niet voor de poort. We houden het in onze hand. Het heeft een scherm, een camera en een knop om te delen.

En terwijl we scrollen, bouwen we muren. Alleen helaas op de verkeerde plek.

7 · Het cordon sanitaire

In Saksen-Anhalt haalde de AfD op 6 september 2026 43,8 procent ^[13]. In Mecklenburg-Vorpommern werd ze twee weken later met 38,2 procent de grootste partij, de CDU vloog uit het deelstaatparlement (Landtag) ^[14]. Dat is geen marge meer. In Saksen-Anhalt is dat bijna elke tweede stem.

Tegelijk besliste de bestuursrechter in Keulen in februari 2026: de AfD mag voorlopig niet als "bewezen rechts-extremistisch" worden aangemerkt. De rechter ziet wel grondwetsvijandige stromingen binnen de partij, en ze blijft een verdachte zaak ^[15].

Allebei moet je dat kunnen verdragen. Zonder het een tegen het ander uit te spelen.

Mijn mening: dit cordon sanitaire is zo onzinnig dat het pijn doet. Je kunt grote delen van de bevolking niet onmondig verklaren, alleen omdat hun kruisje je niet bevalt. Als vier op de tien mensen een partij kiezen, kun je ze niet wegmetselen. Je kunt niet tegen ze zeggen: jullie hebben gestemd, maar het telt niet. Dat verzwakt geen extremisme. Dat leert alleen dat democratie geldt zolang de uitslag bevalt.

Elke gekozene werkt voor het volk, niet voor zichzelf. Hij mag een mening hebben. Maar hij mag niet vergeten wie hem op de stoel heeft gezet waarop hij zit. De andere gekozenen moeten de handen ineenslaan en een gemene deler vinden – ook als het pijn doet.

En nog iets: een cordon sanitaire dat maar naar één kant staat, is geen muur. Het is een deur. Wie naar rechts dichtmetselt en naar links alles doorlaat, ook daar waar antisemitisme meeloopt, meet met twee maten. Dus: óf weg ermee. Óf een tweede. Naar links.

Voordat iemand me verwijt dat ik zelf met twee maten meet: hier de cijfers, allemaal. In Duitsland is rechts gemotiveerde criminaliteit met 42.544 zaken in 2025 het grootste terrein, bijna de helft van alle politieke strafbare feiten ^[25]. Rechts geweld heeft sinds 1990 volgens de telling van de bondsregering meer dan honderd mensen gedood, volgens de telling van de Amadeu Antonio Stiftung minstens 220 ^[26]. NSU, Halle, Hanau. Dat wil ik niet bagatelliseren, en dat mag niemand.

Maar je moet goed kijken wat daar geteld wordt. Het grootste deel van de rechtse zaken zijn propagandadelicten, vooral hakenkruizen en verboden symbolen. In 2025 waren dat er 25.098 van de 42.544 rechtse strafbare feiten, dus bijna zes op de tien. Bij de linkse strafbare feiten waren het er 407 van 13.490 ^[30]. Bij het geweld ziet het er anders uit: in 2025 waren er 1.598 rechtse en 1.087 linkse geweldsdelicten. De linkse zijn ten opzichte van het jaar ervoor met ruim 40 procent gestegen, van 762 ^[30]. Rechts ligt voor, maar niet drie keer zo hoog, eerder anderhalf keer. En tot eind 2023 gold een regel die bijna niemand kent: antisemitische strafbare feiten waarbij niets over de daders bekend was, werden automatisch als "rechts" geteld. Pas sinds januari 2024 is dat geschrapt ^[32]. Wie zich dus jarenlang heeft afgevraagd waarom bijna alle jodenhaat in de statistiek van rechts kwam, terwijl er op straat andere vlaggen wapperden – die had een reden. Bij demonstraties die over het Midden-Oosten gaan, zie je het nu duidelijk: in 2025 werden daar 979 antisemitische strafbare feiten toegerekend aan "buitenlandse ideologie", 125 aan religieuze ideologie, 30 aan links – en 9 aan rechts ^[32].

En dan zijn er de panden. De Rigaer 94 in Berlijn-Friedrichshain, sinds de jaren negentig deels gekraakt. De Verfassungsschutz noemt het de belangrijkste "vrijplaats" van de linksextremistische scene in Berlijn ^[33]. In juni 2021 waren er zo'n duizend agenten nodig zodat een deskundige de brandveiligheid kon controleren. De agenten werden ontvangen met brandblussers, flessen en vuurwerk, in het pand lagen stenen opgeslagen, meer dan 20 agenten raakten die dag gewond, de dag ervoor meer dan 70 ^[34]. Een brandveiligheidscontrole. In Hamburg de Rote Flora, gekraakt sinds 1989. Het ministerie van Binnenlandse Zaken daar schrijft zelf dat het pand steeds weer uitvalsbasis of toevluchtsoord was voor geweld in het Schanzenviertel ^[35]. Sinds 2014 is het gebouw weer van de stad ^[36]. Wie ontruimt, heeft duizenden agenten nodig: voor het Köpi-wagenkamp in Berlijn waren het er in 2021 zo'n 2.000 ^[37].

En rechts? Dat bestaat ook, eerlijk is eerlijk. In Rome houdt CasaPound al meer dan twintig jaar een staatsgebouw aan de Via Napoleone III bezet. De schade wordt geschat op vier miljoen euro, leiders zijn veroordeeld, ontruimd is het tot vandaag niet ^[38]. In Milaan daarentegen werd in augustus 2025 het linkse Leoncavallo na decennia ontruimd ^[39]. Italië laat zien: wegkijken werkt in beide richtingen. En ontruimen ook.

Mijn mening: het is tijd voor de ongemakkelijke vraag. Waarom gedoogt een rechtsstaat decennialang panden waarin stenen worden opgeslagen voor de volgende politie-inzet? Wie zijn huur niet betaalt, staat na een paar maanden op straat. Wie een pand kraakt en agenten aanvalt, krijgt een cultstatus en een persbericht. Dat is geen vrijplaats. Dat is een rechtsvrije ruimte. En die hoort ontruimd te worden – links en rechts, in Berlijn net als in Rome.

Maar: de links gemotiveerde strafbare feiten zijn in 2025 met 35 procent gestegen, sterker dan in welk ander terrein ook ^[25]. Europees telt Europol voor 2025 twaalf extreemlinkse en anarchistische aanslagen, waarvan elf uitgevoerd – meer dan twee keer zoveel als extreemrechtse. En de dodelijkste categorie in Europa is het jihadisme: 24 aanslagen, vijf doden, 347 arrestaties ^[27].

En nu komt het grappige ervan: een cordon sanitaire naar links bestaat zelfs. Op papier. De CDU heeft in 2018 besloten coalities en "vergelijkbare vormen van samenwerking" met Die Linke net zo goed af te wijzen als met de AfD ^[28]. In de praktijk wordt maar de helft nageleefd. In Thüringen werken CDU en Linke al jaren feitelijk samen ^[29]. Naar rechts beton. Naar links een tuinhekje met een deur.

En de afbakening naar links is niet alleen een kwestie van coalities. Er bestaat in Duitsland een vereniging die Rote Hilfe ("Rode Hulp") heet. Die steunt mensen die voor linkse daden voor de rechter staan, met geld en advocaten. Volgens de statuten is daarbij "alleen de politiek linkse motivatie van de daad" doorslaggevend. De Verfassungsschutz houdt haar in de gaten als linksextremistisch, landelijk met zo'n 14.400 leden, in Berlijn veruit de grootste linksextremistische organisatie ^[51]. Elif Eralp, de Berlijnse lijsttrekker van Die Linke, was jarenlang lid en stapte in 2025 uit. En toen dat in de campagne kritiek opleverde, werd Sören Pellmann, een van de twee voorzitters van de Linke-fractie in de Bondsdag, begin oktober 2026 demonstratief lid ^[51]. Nog in 2019 voerde de Verfassungsschutz bovendien vier stromingen binnen de partij zelf als extremistisch op, waaronder het Kommunistische Plattform ^[52].

Dat is geen bewijs dat een partij aanslagen beraamt. Dat beweer ik niet. Maar het laat een ondersteuningssysteem zien: wie op straat geweld pleegt, weet dat er iemand achter hem staat die de advocaat betaalt. En toppolitici gaan er demonstratief bij staan. Stel je hetzelfde geval aan rechts voor: een door de Verfassungsschutz in de gaten gehouden vereniging die rechtse geweldplegers voor de rechter steunt, en de fractievoorzitter van een Bondsdagpartij wordt lid. De verontwaardiging zou terecht enorm zijn. Aan links levert het een paar krantenkoppen en een schouderophalen op. Dat is meten met twee maten.

Rechts is gevaarlijk. Links groeit. Het islamisme doodt in Europa het vaakst. Een muur die maar één daarvan ziet, beschermt ons niet.

De tegenkant wil ik eerlijk neerzetten: formeel wordt niemand onmondig verklaard. De stemmen tellen, de zetels zijn er. Coalities zijn vrijwillig, en ook de meerderheid die anders heeft gestemd, is het volk. En wie onderhandelt met een partij waarin een rechter grondwetsvijandige stromingen ziet, moet dat kunnen uitleggen. Mijn antwoord: juist daarom hoort de confrontatie in het parlement, inhoudelijk, in het licht. Achter de muur groeit ze alleen maar.

Muren naar binnen helpen niet. Wat Europa nodig heeft, is een grens naar buiten. En een ruggengraat naar binnen.

8 · Wakker worden – mijn impuls: Eén op tienduizend

Europa is niet te vriendelijk. Het is te conflictschuw. Het heeft te vaak geen grens getrokken, omdat het zich de ruzie wilde besparen. En als het dan toch handelt, dan met toppen, papieren en deadlines waar niemand zich aan houdt.

Terwijl veel er al is. Sinds 12 juni 2026 geldt het nieuwe EU-migratiepact: voor het eerst gemeenschappelijke regels voor grenscontroles, asielprocedures en solidariteit ^[40]. Frontex heeft een permanent korps dat tot 2027 moet groeien naar 10.000 functionarissen. Begin 2026 waren het er zo'n 7.000 ^[41]. De Commissie wil het verdrievoudigen tot 30.000. Besloten is dat niet ^[41].

En dan de werkelijkheid: voor 2026 zouden 21.000 asielzoekers solidair worden verdeeld. Europa heeft er nog niet eens de helft van toegezegd. Hongarije en Slowakije: nul ^[40]. Zo ziet Europese solidariteit eruit als je zelf mag kiezen.

Daarom mijn impuls. Heel eenvoudig, zodat je hem kunt onthouden:

Dat klinkt klein. Maar dat is het niet. Bij zo'n 450 miljoen Europeanen zijn dat 45.000 vrouwen en mannen – meer dan de 30.000 waar Brussel al jaren alleen over praat. Duitsland levert er 8.300, Frankrijk zo'n 6.800, Polen zo'n 3.700, Malta 55. Iedereen ziet meteen wat hij verschuldigd is. En iedereen ziet meteen wie niet levert.

Om dat te laten werken, horen er drie zinnen bij. Meer niet:

1. Wie komt, wordt gescreend. Aan de buitengrens, snel, eerlijk, volgens hetzelfde recht in Lissabon als in Warschau.
2. Wie mag blijven, wordt opgenomen. Met taal, werk, plichten. We hebben in hoofdstuk 2 gezien wat er gebeurt als je dat generaties lang verzuimt.
3. Wie moet gaan, gaat. Niet ooit. We hebben in hoofdstuk 5 gezien dat uitzettingen meestal niet stranden op verzet, maar op instanties die niemand aantreffen.

En omdat hardheid zonder recht alleen willekeur is: de grondrechtenfunctionaris van Frontex kan nu misstanden melden, maar geen inzet stoppen ^[42]. Dat moet veranderen. Wie aan de grens van Europa de wet handhaaft, moet zich zelf aan de wet van Europa houden. Hardheid aan de grens. Recht aan de grens. Allebei, of geen van beide.

En tot slot wat me door de hele tekst heen heeft vergezeld: over wat niet geteld wordt, kun je makkelijk zwijgen. Dus tellen we. Elk land publiceert één keer per kwartaal drie getallen: hoeveel grenswachters het heeft geleverd, hoeveel mensen het heeft opgenomen en hoeveel mensen met een vertrekplicht daadwerkelijk zijn vertrokken. Openbaar, vergelijkbaar, voor iedereen leesbaar. Een rapport voor elk land. Dan hoeft niemand meer te raden, niemand meer te vermoeden. Ik ook niet.

Hoe nodig dat is, heb ik bij het onderzoek voor deze tekst zelf gemerkt. Ik wilde links, rechts en islamistisch geweld in tien Europese landen vergelijken. Het kan niet. Elk land telt anders, veel landen tellen helemaal niet. Wat er wel is, is de aanslagenstatistiek van Europol: 45 aanslagen in 2025 in tien staten, de meeste in Frankrijk (14), Italië (11) en Oostenrijk (7). En alleen al deze drie landen laten zien hoe verschillend Europa brandt: in Frankrijk waren tien van de aanslagen jihadistisch, vier extreemrechts. In Oostenrijk alle zeven jihadistisch, in Duitsland alle vier. In Italië daarentegen alle elf extreemlinks of anarchistisch ^[43]. En er zijn de dreigingsbeelden van de inlichtingendiensten – van Kopenhagen tot Wenen met dezelfde volgorde: islamisten eerst, dan extreemrechts, extreemlinks duidelijk daarachter ^[44]. Europa heeft een gemeenschappelijke interne markt, een gemeenschappelijke munt, zelfs een gemeenschappelijke oplaadkabel voor je telefoon. Maar geen gemeenschappelijk getal voor wie zijn waarden aanvalt.

Dit is geen kant-en-klare wet. Het is een gedachte-experiment, zoals in "Europa in de uitverkoop" ("Europa im Ausverkauf") ^[17]. Een impuls. Wie hem beter kan maken, moet dat doen.

Bijna een jaar geleden schreef ik dat Europa moe lijkt. Nu denk ik: het is niet moe. Het slaapt.

En slaap is gevaarlijk, omdat hij comfortabel is. Je hoort niets meer. Je ziet alleen nog wat je wordt voorgeschoteld.

Eén op tienduizend. Daar begint wakker worden.

9 · Slot: wat ik opnieuw moest doordenken

Op 5 november 2025 schreef ik over "Europa in de uitverkoop" ^[17]. Toen ging het om pakketjes uit China, om goedkope spullen, om een economie die regels verdedigt terwijl anderen markten bouwen. Nu gaat het om meer: of we onze waarden nog verdedigen als het ongemakkelijk wordt.

Waar heb ik me vergist? Ik dacht dat Frankrijk brandde vanwege Palestina. Het brandde omdat scholen, prijzen en woede samenkwamen – en omdat anderen daar gebruik van hebben gemaakt. Mijn les: niet elke verontwaardiging in de feed is een verklaring.

Waar ben ik scherper geworden? Bij de vraag wie protesten kaapt. Bij het onderscheid tussen islam en islamisme – verwarren mogen we ze niet, benoemen moeten we ze toch. Bij het cordon sanitaire, dat miljoenen het gevoel geeft dat ze niet gehoord worden. En bij de vraag of een staat die wetten heeft en ze niet handhaaft, nog een rechtsstaat is.

De tegengeluiden horen erbij. De meesten in oktober waren vreedzaam. Niet iedereen die kritiek heeft op de regering van Israël, is antisemiet. Niet elke migrant is crimineel. Niet elke moslim is islamist. En de strijdterm "islamo-gauchisme" mag niet dienen om elke linkse positie in diskrediet te brengen – zelfs het Franse onderzoekscentrum CNRS beschouwt het niet als een wetenschappelijk begrip ^[18].

Medeleven met de burgers in Gaza en hardheid tegen extremisten sluiten elkaar niet uit. Ze horen bij elkaar. Wie mensenrechten voor iedereen laat gelden en niet alleen voor de eigen mensen, heeft begrepen wat Europa moet zijn.

Eén beeld uit deze dagen krijg ik niet uit mijn hoofd. Ik heb het voor mijn carrousel laten maken ^[63], het is een AI-illustratie, geen foto. Maar het had in elk van deze steden kunnen ontstaan: de ochtend erna staat een winkelier voor zijn deur. Elf sterren verkoold. Eén gloeit nog.

Het paard staat in de stad. We kunnen doen alsof het een geschenk is. Of we worden wakker.

Waar trek jij de grens?

Bronnen

1. Frankrijk: ZDFheute, 19.10.2026 (2.331 inbewaringstellingen, 997 gewonde veiligheidskrachten) · https://www.zdfheute.de/politik/ausland/frankreich-proteste-gewalt-randalierer-macron-nunez-100.html · Europe 1, 19.10.2026 (2.397 arrestaties) · https://www.europe1.fr/police-justice/emeutes-du-17-octobre-quel-est-le-profil-des-casseurs-interpelles-par-les-forces-de-lordre-1161093 · Die Zeit (550.000 / 110.000; Lecornu "ultralinks") · https://www.zeit.de/politik/ausland/2026-10/proteste-frankreich-ausschreitungen-paris-sebastien-lecornu-ultralinke-gruppe-gxe · Citaten Macron "Republiek omver werpen" en Mélenchon: Al Jazeera / Reuters 18.10.2026
2. Euronews, 17.10.2026 · https://de.euronews.com/2026/10/17/frankreich-rustet-sich-fur-protesttag-sicherheitslage-im-fokus
3. Noord-Italië: Al Jazeera, okt. 2026 ·
4. Bundesamt für Verfassungsschutz, Verfassungsschutzbericht 2025 (jaarverslag), p. 62–65 · https://verfassungsschutzberichte.de/pdfs/vsbericht-2025.pdf
5. Abgeordnetenhaus Berlin (Berlijns deelstaatparlement), Drs. 19/24667 · https://pardok.parlament-berlin.de/starweb/adis/citat/VT/19/SchrAnfr/S19-24667.pdf
6. Europol, TE-SAT 2026, p. 14 · https://www.europol.europa.eu/cms/sites/default/files/documents/EU-TE-SAT-2026.pdf
7. Berliner Zeitung, 23.10.2024 · https://www.berliner-zeitung.de/article/berliner-linke-klaus-lederer-und-weitere-ex-senatoren-verlassen-partei-2265470
8. BfV, Cijfers en feiten islamisme · https://www.verfassungsschutz.de/DE/themen/islamismus-und-islamistischer-terrorismus/zahlen-und-fakten/zahlen-und-fakten_node.html
9. Senaat Berlijn, Verfassungsschutzbericht 2025 · https://www.berlin.de/sen/inneres/verfassungsschutz/aktuelle-meldungen/2026/artikel.1676481.php
10. BKA, PKS 2025, 20.04.2026 · https://www.bka.de/DE/Presse/Listenseite_Pressemitteilungen/2026/Presse2026/260420_PM_PKS_SKiD.html
11. Destatis, Centraal Vreemdelingenregister (Ausländerzentralregister) 31.12.2025 · https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/_inhalt.html
12. Deutscher Bundestag, Drs. 21/4403 · https://dserver.bundestag.de/btd/21/044/2104403.pdf
13. bpb, deelstaatverkiezingen Saksen-Anhalt 2026 · https://www.bpb.de/kurz-knapp/hintergrund-aktuell/581006/landtagswahl-in-sachsen-anhalt-2026-afd-staerkste-kraft/
14. bpb, deelstaatverkiezingen Mecklenburg-Vorpommern 2026 · https://www.bpb.de/kurz-knapp/hintergrund-aktuell/581565/landtagswahl-in-mecklenburg-vorpommern-2026/
15. ZDFheute, 26.02.2026 · https://www.zdfheute.de/politik/deutschland/afd-gericht-einstufung-rechtsextrem-100.html
17. Alexandre Zellermayer, "Europa im Ausverkauf", 5.11.2025 · https://www.linkedin.com/pulse/europa-im-ausverkauf-und-warum-wir-endlich-wieder-uns-zellermayer-h89ie
18. CNRS, verklaring 17.02.2021 · https://rehve.fr/wp-content/uploads/CNRS_20210217_Islamogauchisme.pdf
19. L'Essor, 13.09.2023 (rapport IGA/IGJ, 385 veroordeelden, via AFP) · https://lessor.org/societe/le-profil-des-emeutiers-interpelles-apres-la-mort-du-jeune-nahel-fin-juin/
20. Europe 1, 19.10.2026 · https://www.europe1.fr/police-justice/emeutes-du-17-octobre-quel-est-le-profil-des-casseurs-interpelles-par-les-forces-de-lordre-1161093
21. Frankrijk, etnische statistieken: Conseil constitutionnel nr. 2007-557 DC; CNIL-aanbeveling juni 2025 (duiding CMS) · https://cms.law/en/fra/news-information/la-mesure-de-la-diversite-ethnique-en-entreprise-est-elle-vraiment-interdite
22. Human Dignity Trust, landenprofiel Palestina (Gaza: Criminal Code Ordinance 1936, § 152(2)) · https://humandignitytrust.org/country-profile/palestine
23. Human Dignity Trust, landenprofiel Iran (Wetboek van Strafrecht 2013) · https://www.humandignitytrust.org/country-profile/iran/
24. Amnesty International, 04.12.2018 ("Blood-soaked secrets", massa-executies 1988) · https://www.amnesty.org/en/latest/press-release/2018/12/iran-committing-crimes-against-humanity-by-concealing-fate-of-thousands-of-slaughtered-political-dissidents/
25. bpb, BKA-rapport PMK (politiek gemotiveerde criminaliteit) 2025 · https://www.bpb.de/kurz-knapp/taegliche-dosis-politik/578846/bericht-des-bka-zur-politisch-motivierten-kriminalitaet/
26. bpb, NSU-complex / dodelijke slachtoffers van rechts geweld · https://www.bpb.de/themen/rechtsextremismus/nsu-komplex/573902/der-nationalsozialistische-untergrund-eine-dis-kontinuitaet-rechtsextremistischer-gewalt/
27. Europol, TE-SAT 2026, p. 19 en 21 · https://www.europol.europa.eu/cms/sites/default/files/documents/EU-TE-SAT-2026.pdf
28. CDU, besluit van 08.12.2018 · https://archiv.cdu.de/system/tdf/media/dokumente/cdu_deutschlands_unsere_haltung_zu_linkspartei_und_afd_0.pdf?file=1
29. Tagesschau, aug. 2026 (Ramelow, CDU/Linke) · https://www.tagesschau.de/inland/innenpolitik/ramelow-linke-cdu-sachsen-anhalt-100.html
30. BKA, landelijke cijfers PMK 2025 en 2024 (factsheets, tabellen 1, 2, 9) · https://www.bka.de/SharedDocs/Downloads/DE/UnsereAufgaben/Deliktsbereiche/PMK/2025PMKFallzahlen.pdf · kopie: https://www.lsvd.de/media/doc/2445/2025pmkfallzahlen.pdf
32. Deutscher Bundestag, Drs. 21/5653, 27.04.2026 · https://dserver.bundestag.de/btd/21/056/2105653.pdf
33. BfV, "Hohes Gewaltpotenzial im Kampf um linksextremistische Freiräume" ("Hoog geweldspotentieel in de strijd om linksextremistische vrijplaatsen"), 24.06.2025 · https://www.verfassungsschutz.de/SharedDocs/hintergruende/DE/linksextremismus/hohes-gewaltpotenzial-im-kampf-um-linksextremistische-freiraeume.html
34. Berliner Kurier, 17.06.2021 · https://www.berliner-kurier.de/article/rigaer-94-polizei-bricht-tueren-zu-auf-165824
35. Behörde für Inneres und Sport Hamburg (Hamburgs ministerie van Binnenlandse Zaken en Sport), "Rote Flora" · https://www.hamburg.de/politik-und-verwaltung/behoerden/behoerde-fuer-inneres-und-sport/rote-flora-944332
36. Finanzbehörde Hamburg (Hamburgs ministerie van Financiën), overdracht 1.11.2014 · https://www.hamburg.de/politik-und-verwaltung/behoerden/finanzbehoerde/aktuelles/201-10-31-rote-flora-507618
37. Tagesspiegel, 30.10.2022 · https://www.tagesspiegel.de/berlin/kopi-liebig-34-syndikat-das-wurde-aus-berlins-geraumten-linken-projekten-8810920.html
38. Open, 11.09.2026 · https://www.open.online/2026/09/11/casapound-via-napoleone-roma-sgombero-affitto/
39. Il Post, 21.08.2025 · https://www.ilpost.it/2025/08/21/leoncavallo-milano-centro-sociale-sgomberato/
40. Euronews, 10.06.2026 – EU-migratiepact treedt in werking · https://de.euronews.com/2026/06/10/eu-asylpakt-migration
41. Frontex, Standing Corps · https://www.frontex.europa.eu/careers/standing-corps/about/ · en Digit/site36, 10.06.2026 · https://digit.site36.net/2026/06/10/frontex-takes-command-eu-border-agency-gains-more-capabilities-before-new-regulation-is-passed/
42. Digit/site36, 10.06.2026 (grondrechtenfunctionaris zonder handhavingsbevoegdheid) · zie ^[41]
43. Europol, TE-SAT 2026, p. 20 (aanslagen per staat en richting) · https://www.europol.europa.eu/cms/sites/default/files/documents/EU-TE-SAT-2026.pdf
44. Denemarken, Centre for Terror Analysis 2025 · https://home-affairs.ec.europa.eu/networks/eu-knowledge-hub-prevention-radicalisation/welcome-package/learning-resources/assessment-terrorist-threat-denmark-2025_en · Oostenrijk, DSN-rapport 2025 · https://home-affairs.ec.europa.eu/networks/eu-knowledge-hub-prevention-radicalisation/welcome-package/learning-resources/2025-report-protection-constitution-austria_en
45. bpb, "Novemberpogrom 1938" · https://www.bpb.de/kurz-knapp/hintergrund-aktuell/542301/novemberpogrom-1938/
46. RIAS, jaarverslag 2025 (17.06.2026) · https://report-antisemitism.de/documents/17-06-26_RIAS_Bund_Jahresbericht_2025.pdf
47. Sud Radio, okt. 2026 (naar AFP) · https://www.sudradio.fr/sud-radio/violences-du-17-octobre-les-marques-de-luxe-francais-en-premiere-ligne
48. Handelsblatt (dpa), 20.09.2026 · https://www.handelsblatt.com/politik/deutschland/abgeordnetenhauswahl-clan-mitglied-auf-linken-party-partei-distanziert-sich/100255975.html
49. Tagesspiegel, 29.09.2026 · https://www.tagesspiegel.de/berlin/wahlabend-in-neukolln-gibt-es-noch-einen-clan-fall-in-der-berliner-linken-16103492.html
50. Europol, TE-SAT 2007–2026 (analyse Claude, tabel in 05-research/2026-10-19__CLAUDE-RECHERCHE-europol-tesat-2006-2025.md) · https://www.europol.europa.eu/publications-events/main-reports/tesat-report
51. Volksstimme (dpa), 01.10.2026 · https://www.volksstimme.de/panorama/linksfraktionschef-pellmann-jetzt-mitglied-der-roten-hilfe-4330288 · ms-aktuell, 29.09.2026 · https://ms-aktuell.de/welt/eralp-rote-hilfe-29-09-2026/
52. Senaat Bremen, 23.02.2021 (naar BfV-rapport 2019) · https://www.rathaus.bremen.de/sixcms/media.php/13/top%2013_20210223_Extremistische_Strukturen_der_Partei_DIE_LINKE.pdf
53. EEAS, 3e rapport over buitenlandse informatiemanipulatie (FIMI), 19.03.2025 · https://eeas.europa.eu/eeas/3rd-eeas-report-foreign-information-manipulation-and-interference-threats-0_en
54. Toute l'Europe, juli 2026 (uitspraak in hoger beroep Le Pen, 07.07.2026) · https://www.touteleurope.eu/vie-politique-des-etats-membres/proces-des-assistants-du-rn-marine-le-pen-condamnee-en-appel-mais-eligible-a-l-election-presidentielle-2027/
55. Public Sénat, 25.11.2025 (Odoxa, 2e ronde Bardella) · https://www.publicsenat.fr/actualites/politique/sondage-jordan-bardella-remporterait-la-presidentielle-2027-quel-que-soit-son-adversaire
56. Public Sénat, 19.10.2026 ("Après les pillages du 17 octobre, faut-il couper les réseaux sociaux ?") · https://www.publicsenat.fr/actualites/politique/apres-les-pillages-du-17-octobre-faut-il-couper-les-reseaux-sociaux
57. franceinfo, okt. 2026 (doorverkoop op Vinted/Leboncoin) · https://www.franceinfo.fr/societe/mobilisation-du-17-octobre/des-objets-voles-lors-des-pillages-du-17-octobre-revendus-en-ligne-la-plateforme-vinted-assure-appliquer-une-tolerance-zero_8243857.html
58. Aanslagen Saint-Étienne-du-Rouvray (26.07.2016) en Nice Notre-Dame (29.10.2020)
59. Associated Press, 15.08.2016 (analyse van ca. 4.030 IS-aanmeldformulieren, via Global News) · https://globalnews.ca/news/2882884/islamic-state-preys-on-the-religiously-ignorant-according-to-leaked-documents
60. Deutscher Bundestag, hib / Drs. 21/5881, 08.05.2026 (belastingcijfers verdachten geweldscriminaliteit 2025) · https://www.bundestag.de/presse/hib/kurzmeldungen-1178800 · https://dserver.bundestag.de/btd/21/058/2105881.pdf
61. Tagesspiegel, 05.07.2025 (GdP: een op de vier uitzettingen mislukt door waarschuwing vooraf; CDU-voorstel) · https://www.tagesspiegel.de/berlin/missbrauch-von-vertraulichen-informationen-berliner-cdu-will-fluchtlingsaktivisten-bestrafen-die-abschiebungen-verraten-13973525.html
62. evangelisch.de (epd), 12.09.2026 (cijfers kerkasiel van de bondsregering) · https://www.evangelisch.de/inhalte/259056/12-09-2026/bundesamt-erkennt-kirchenasyle-selten-als-hartefalle
63. Nur Ein Typ op Instagram, carrousel "Europa · Okt. 26" · https://www.instagram.com/p/DerHGkeEf1u/?img_index=1